Başka İlde İlaçlama: Ek-10 Bildirimi Nasıl Yapılır?

İzin belgeniz bir ilin Müdürlüğünden alınmıştır, ama müşteriniz başka bir ilde olabilir. Yönetmelik bu durumu ayrıca düzenler: gidilen ilin Müdürlüğüne önceden Ek-10 bildirim formu verilir ve aynı ay içinde yapılabilecek uygulama gün sayısı sınırlıdır. Bu yazıda ilgili maddeleri, formun alanlarını ve sahada en sık karıştırılan noktaları topladık.

Yönetmelik ne diyor?

Konu iki maddede geçer.

Madde 8/2-j, mesul müdürün görevleri arasında şunu sayar: "Başka bir ilde geçici olarak, seyyar araç ve gereçlerle uygulama yapılması durumunda, gidilen ilin Müdürlüğüne uygulama yapılmadan bir iş günü öncesinden Ek-10'da yer alan Başka Bir İlde Yapılacak Biyosidal Ürün Uygulama Bildirim Formunu elektronik ortamda bildirmek, mücbir sebeple elektronik ortamda bildirilemediği durumlarda bir dilekçeyle bildirmek."

Bu cümleden çıkan unsurlar:

• Kim bildirir: Mesul müdür.
• Kime: Gidilen ilin Müdürlüğüne (m.4/1-k: Müdürlük, İl Sağlık Müdürlüğüdür). Yani kendi ilinize değil, uygulama yapacağınız ile.
• Ne zaman: Uygulamadan bir iş günü öncesinden.
• Nasıl: Elektronik ortamda. Mücbir sebeple elektronik ortamdan bildirilemezse dilekçeyle.
• Hangi durumda: Geçici olarak ve seyyar araç gereçle yapılan uygulamalarda.

Madde 21/2 ise sınırı koyar: "Başka bir ilde geçici olarak, aynı ay içerisinde beş günden fazla uygulama yapılamaz. Beş günden fazla uygulama yapılmak istenilmesi halinde uygulama yapılan ilde şube açılması zorunludur. Ancak iş yerinin bulunduğu ile sınır olan illerde yapılacak günübirlik uygulamalarda bu şart aranmaz."

Madde 21/4 ise yerine bakılmaksızın geçerlidir: uygulama yapılacak mahalde, halkın gerekli tedbirleri alabilmesi için uygulamadan önce duyuru yapılması gerekir. Başka ildeki bir uygulamada da bu duyuru yükümlülüğü sürer.

Ek-10 formunun alanları

Ek-10'un başlığı "Başka Bir İlde Yapılacak Biyosidal Ürün Uygulama Bildirim Formu"dur. İki bölümden oluşur; alanlar formdaki sırayla aşağıdadır.

Uygulamayı yapana ait bilgiler

Uygulama yapılacak yer hakkında bilgiler

Formun sonunda "Ekip Sorumlusu" imza alanı ve şu not vardır: "ZEHİRLENME DURUMLARINDA GEREKTİĞİNDE ULUSAL ZEHİR DANIŞMA MERKEZİNİN (UZEM) 114 VE ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNİN 112 NOLU TELEFONUNU ARAYINIZ."

Ek-10'da hedef zararlı, kullanılacak ürün ve araç plakası gibi alanlar yoktur. Bu bilgiler uygulama sonrasında Ek-1'e yazılır (Ek-1 rehberimiz).

Madde ile form arasındaki çelişki: bir mi, iki mi iş günü?

Ek-10'un altında şu paragraf yer alır: "Başka bir ilde geçici olarak, seyyar araç ve gereçlerle uygulama yapılması durumunda, gidilen ilin Müdürlüğüne uygulama yapılmadan iki iş günü öncesinden bu formun eksiksiz olarak doldurulup dilekçe ekinde verilmesi zorunludur."

Madde 8/2-j ise "bir iş günü" ve "elektronik ortam" der. Farkın kaynağı yönetmeliğin geçmişindedir:

• 2019 yönetmeliğinden önce yürürlükte olan Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 27.01.2005, sayı 25709), başka ildeki uygulamanın gidilen ilin Müdürlüğüne "uygulama yapılmadan iki iş günü öncesinden" bildirilmesini istiyordu. Formun alt notu bu eski hükümle aynı sözcükleri taşır.
• 2019 yönetmeliği eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmış (m.30) ve kuralı yeniden yazmıştır: bir iş günü önce, elektronik ortamda; dilekçe yalnız mücbir sebepte (m.8/2-j).
• Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki (mevzuat.gov.tr) güncel metinde madde 8/2-j hâlâ "bir iş günü" der; 2019'dan bu yana metne bir değişiklik yönetmeliği işlenmemiştir (yalnız Danıştay kararları not düşülmüştür). Ekteki formun notu ise güncellenmemiş görünür.

Yani yürürlükteki kural, madde metnindeki bir iş günü ve elektronik ortamdır. Yine de bildirimi iki iş günü önceden yapmak hiçbir kuralı çiğnemez ve olası bir yorum farkına karşı sizi korur. Gideceğiniz ilin sağlık müdürlüğünün uygulamasını da teyit edin.

Ek-10 ile m.8/2-i bildirimi aynı şey mi?

Hayır. İkisi birbirinin yerine geçmez.

Pratikte başka ildeki uygulama için iki yükümlülüğü de birlikte düşünmeniz gerekir. Genel bildirimin başka ilde nasıl işleyeceğini il sağlık müdürlüğünüzle teyit edin.

Ayda beş gün sınırı ve şube şartı

• Sınır: Başka bir ilde geçici olarak, aynı ay içinde beş günden fazla uygulama yapılamaz (m.21/2).
• Aşmak istiyorsanız: O ilde şube açmanız zorunludur (m.21/2). Şube niteliğinde ikinci bir yer için başvuru, m.6'daki evraklarla tekrarlanır (m.7/4).
• İstisna: İş yerinizin bulunduğu ile sınır olan illerde yapılacak günübirlik uygulamalarda bu şart aranmaz (m.21/2).

Metin birkaç noktayı açıkta bırakır. "Beş gün" hesabının ay içindeki tüm başka illeri mi yoksa her ili ayrı mı kapsadığı, ve istisnadaki "bu şart"ın yalnız şube şartı mı yoksa gün sınırını da mı kastettiği yazılı değildir. Güvenli yol, beş günü tüm başka iller için toplam saymak ve sınır il istisnasına dayanmadan önce Müdürlükten teyit almaktır.

Pratikte "bir iş günü" nasıl hesaplanır?

Yönetmelikte "iş günü" tanımlanmamıştır. Aşağıdakiler bizim yorumumuzdur, hüküm değildir:

• Resmî tatil ve hafta sonları iş günü sayılmayacağı varsayılırsa, pazartesi sabahı yapılacak bir uygulama için bildirim en geç önceki cuma yapılmış olmalıdır.
• Bayram tatilinin ardından gelen ilk iş günü uygulamaları için bildirimi tatilden önce yapın.
• Hafta sonu uygulamalarında hangi günün esas alınacağı metinden anlaşılmaz; Müdürlüğe sorun.
• Yönetmelik bildirim saati vermez. Bildirimi uygulamadan bir gün önce akşama bırakmak yerine birkaç gün önceden yapın; aldığınız onay veya kayıt belgesini saklayın.

Sık yapılan hatalar

• Bildirimi kendi ilinizin Müdürlüğüne yapmak. Madde "gidilen ilin Müdürlüğü" der.
• Uygulamayı yaptıktan sonra bildirmek.
• Elektronik bildirimi denemeden doğrudan dilekçeye gitmek. Dilekçe yalnız mücbir sebepte öngörülmüştür.
• Uygulayıcı listesini eksik yazmak; sahada olanlarla form uyuşmaz.
• Ay içindeki başka il günlerini saymamak ve beşi aşmak.
• Ek-10'u verip yerel halka duyuru yapılması gerekliliğini (m.21/4) atlamak.
• Uygulama sonrası Ek-1'i düzenlememek ya da dosyalamamak (m.9/3-c, m.19).

Denetim formunda da bu konu geçer: Ek-13 Saha Denetim Formu'nda "Uygulamaya Müdürlüğe Bildirilen Araçla mı Gidilmiş?" sorusu yer alır. Ek-10'da araç alanı olmadığından aracın nasıl bildirileceğini Müdürlükle netleştirmenizi öneririz.

Uymamanın sonucu

Mesul müdürün 8. maddedeki görevlerini ihmal ve ihlal etmesi ya da üç kez uyarı alması hâlinde mesul müdürlük sertifikası iptal edilir ve iki yıl süreyle mesul müdürlük ve uygulayıcı sertifikası verilmez (m.25/6). Genel olarak yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler yazılı olarak ikaz edilir; ikaza rağmen düzeltmeyenlerin izinleri en az 6 ay olmak üzere geçici veya kesin olarak iptal edilir (m.25/1). m.25/4'teki 15 günlük uyarı ve faaliyet durdurma düzenlemesi 11, 14, 16, 17, 18 ve 19. maddeleri sayar; 21. madde bu sayımda yoktur. Pratikte m.21 ihlalinde genel hüküm olan m.25/1'in işleyeceğini düşünmek makuldür (yorumumuzdur); teyit için Müdürlüğe danışın. Yaptırımlar için ayrıca bkz. denetim kontrol listesi.

Mesul müdürün tüm görevleri için mesul müdür görevleri yazımıza bakabilirsiniz. Başka ildeki uygulama günlerini takvimde ay ay izlemek, beş gün sınırını aşmamanın en kolay yoludur.

Sık sorulan sorular

Ek-10'u kim imzalar?

Formda "Ekip Sorumlusu" imza alanı vardır. Bildirimi yapmakla yükümlü kişi ise m.8/2-j gereği mesul müdürdür.

Sınır komşusu ile günübirlik gideceğim, yine de Ek-10 gerekir mi?

Sınır il istisnası, m.21/2'de yalnız şube şartı için yazılmıştır. Ek-10 yükümlülüğünün sınır illerde kalkıp kalkmadığına dair bir hüküm yoktur. Müdürlükten teyit etmeden Ek-10'u atlamamanızı öneririz.

Mücbir sebep nedir?

Yönetmelik mücbir sebebi tanımlamaz. Elektronik sistemin çalışmadığı bir durumda dilekçeyle bildirimin kabul edilip edilmeyeceğini ve ne tür bir kanıt isteneceğini Müdürlüğe sorun; sistem hatasının kaydını (ekran görüntüsü, zaman) saklayın.

Şubesi olan ilde Ek-10 gerekir mi?

Şubenin kendi izin süreci vardır (m.7/4). Şube açıldıktan sonra o ildeki uygulamaların "başka ilde geçici uygulama" sayılıp sayılmayacağı yönetmelikte ayrıca yazılı değildir; bu durum için il sağlık müdürlüğünüzle teyit edin.

Dayanak: Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 04.07.2019, sayı 30821), madde 4, 7, 8, 9, 19, 21 ve 25 ile Ek-10 ve Ek-13. Yürürlükteki metni mevzuat.gov.tr'den kontrol edin.