İlaçlamada Yasaklar: Sisleme, Hava Aracı, Ürün ve Personel Şartları

İlaçlama yönetmeliğinin yasakları tek maddede toplanmış değildir. Uygulama yöntemi 21. maddede, ürün 16. maddede, çalışanlar 17. maddede, ürünü kimin kullanabileceği 5. maddede geçer. Denetimde ise hepsi aynı gün sorulur. Bu yazıda yasakları yönetmelik metniyle, her birinin sahada ne anlama geldiğiyle ve ihlalin sonucuyla birlikte topluyoruz.

Madde 21: Uygulama yasakları

Yönetmeliğin "Uygulama yasakları" başlıklı 21. maddesi dört fıkradan oluşur.

Fıkra 1. "Meskûn mahallerde zararlılara karşı hava aracı kullanılarak uygulama ile sıcak sisleme yöntemiyle uygulama yapılması yasaktır. Ancak gerekli tedbirler alınması kaydıyla bölgesel olarak kanalizasyon sistemlerinde sıcak sisleme sınırlı olarak kullanılabilir. Olağanüstü durumlarda Bakanlıktan izin alınarak havadan uygulama yapılabilir. Ayrıca mahalli idarelerin talebi doğrultusunda meskûn mahal dışında karadan ve bot benzeri suda giden araçlarla ulaşılamayan bataklık gibi yerlere, yükseklik sınırı canlı yüzeylerden 5 metreyi geçmemesi, kullanılacak ürünün biyolojik larvasit olması, uygulamanın yapılacağı yer ve zaman için özel değerlendirme yapılarak her seferinde Müdürlükten özel izin alınması kaydıyla havadan uygulama yapılabilir."

Fıkra 2. "Başka bir ilde geçici olarak, aynı ay içerisinde beş günden fazla uygulama yapılamaz. Beş günden fazla uygulama yapılmak istenilmesi halinde uygulama yapılan ilde şube açılması zorunludur. Ancak iş yerinin bulunduğu ile sınır olan illerde yapılacak günübirlik uygulamalarda bu şart aranmaz."

Fıkra 3. "Açık alan karasinek ergin uygulamasının insan ve hayvanların etkilenmeyeceği sabah erken saatlerde, sivrisinek ergin uygulamasının insan ve hayvanların etkilenmeyeceği gün batımından sonra uygulanması zorunludur."

Fıkra 4. "Uygulama yapılacak mahalde uygulama yapılmadan önce halkın gerekli tedbirleri alabilmesi amacıyla duyuru yapılması gerekmektedir."

Fıkra 2'nin ayrıntısı için başka ilde ilaçlama ve Ek-10 yazımıza bakın.

Yasak tablosu

Madde 16: Ürün şartları

16. madde iki fıkradan oluşur ve etiketle ilgili ayrı bir hüküm içermez. Hükümler şunlardır:

• İzinli ürün: Halk sağlığını ve huzurunu bozan zararlılara karşı kullanılacak ürünlerin Bakanlıktan imal veya ithal izninin alınmış olması zorunludur (m.16/1).
• İzinsiz ürün ve kimyasal: "Her ne suretle olursa olsun izinsiz ürünler veya diğer kimyasal maddeler bu amaçla kullanılamaz" (m.16/1).
• Kap ve ambalaj: "Ürünlerin muhafazasında ve taşınmasında beşeri ilaç veya zirai mücadele ürünlerinin kapları ve ambalajları kullanılamaz" (m.16/1).
• Güvenlik bilgi formu: İş yeri, kullanılan ürünlere ait ürün güvenlik bilgi formlarını bulundurmak zorundadır (m.16/2).

Pratik öneri: ürün listenizi izin durumuyla birlikte tutun ve ürünün izin bilgisini Ek-1 formundaki ruhsat tarih ve sayısı alanına yazın (Ek-1 rehberi). İzin durumunu hangi kaynaktan teyit edeceğiniz metinde yazmaz; il sağlık müdürlüğünüze sorun.

Madde 17: Kimler çalıştırılamaz, hangi şartlarla çalıştırılır?

Yönetmelik, ürün hazırlama ve uygulama işlerinde çalıştırılamayacakları sayar: hamile kadınlar, 18 yaşından küçükler, işitme ve görme engelliler, ağır psikiyatrik bozukluğu olanlar, uyuşturucu bağımlısı veya alkolik olduğu sağlık raporuyla sabit kişiler (m.17/1). Ayrıca:

• Fiilen çalışanlar günde devamlı olarak 3, toplam 6 saatten fazla çalıştırılamaz.
• Ara dinlenme, fiili ürün hazırlama ve uygulama sürelerinden sayılmaz. Maddedeki "yolda geçen süreler ve benzeri durumlar" ibaresi, Danıştay Onuncu Dairesinin 26/4/2021 tarihli ve E.2019/10131, K.2021/1936 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; iptalin süre hesabına etkisini il sağlık müdürlüğünüzle teyit edin.
• Çalışmada iş kıyafetleri ve kişisel koruyucu donanım amacına ve talimatına uygun kullanılır.

Sağlık raporu ve kolinesteraz ölçümü 18. maddede ayrıca düzenlidir; ayrıntı için sağlık kontrolleri yazımıza bakın. Uygulayıcı personel, m.17'ye aykırı olmayan ve m.18'deki sağlık raporuna sahip kişilerden oluşur (m.10/1).

Madde 5: Profesyonel kullanıcı ürünleri

Madde 5/1, "Bakanlık tarafından eğitilmiş profesyonel kullanıcı nezaretinde kullanılması şartıyla izin verilen biyosidal ürün" kullanarak zararlılarla mücadele etmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, faaliyet gösterecekleri ilin Müdürlüğüne başvurarak izin almasını zorunlu kılar. Yani bu tür ürünlerle zararlı mücadelesi, ancak bu izin alındıktan sonra yapılabilir. Eğitilmiş profesyonel kullanıcı, mesul müdür eğitimi veya uygulayıcı eğitimiyle sertifika almaya hak kazanan kişidir (m.4/1-ç).

Bakanlıkça halkın genel kullanımı için izin verilen ürünlerle yapılan bireysel uygulamalar yönetmelik kapsamı dışındadır (m.2/2). Hangi ürünün hangi kategoride sayıldığını yönetmelik metni göstermez; bunu ürünün Bakanlık izin bilgisinden ve il sağlık müdürlüğünden teyit edin.

Yaptırımlar: m.25 ve ilgili maddeler

• Genel hüküm (m.25/1): Yönetmelik hükümlerine veya sağlık teşkilatının düzenleme ve yasaklarına aykırı hareket edenler yazılı olarak ikaz edilir. İkaza rağmen düzeltmeyenlerin izinleri, en az 6 ay olmak üzere geçici veya kesin olarak iptal edilir. Sorumlular hakkında yasal işlem yapılır.
• 16. ve 17. maddeler (m.25/4): 11, 14, 16, 17, 18 ve 19. maddelerdeki gerekler ihmal edilirse iş yerine uyarı yapılarak 15 gün süre verilir. Süre sonunda eksiklik giderilmemişse iş yeri, yönetmeliğe uygun hâle getirilinceye kadar faaliyeti durdurulur.
• Denetim anında durdurma (m.24/1): Uygulamanın usulüne uygun yapılmadığı tespit edilirse denetim ekibi faaliyeti anında ve en çok 48 saat durdurmaya yetkilidir; kararın en geç 48 saat içinde Müdürlükçe onaylanması gerekir.
• Tekrarlanan uyarılar (m.25/3, 6, 7): Bir takvim yılında üç uyarı alan iş yerinin izin belgesi iptal edilir; mesul müdür ve ekip sorumlusu için de üç uyarıda sertifika iptali ve iki yıl yasak vardır.
• Diğer kanunlar (m.25/9, m.29): İdari yaptırımlar, 1593 sayılı Kanunun 282. maddesi uyarınca ayrıca işlem yapılmasına engel değildir; aykırı hareket edenler hakkında 1593 sayılı Kanun ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununa göre işlem yapılır. Ceza tutarları yönetmelikte yoktur.

21. madde, m.25/4'te sayılan maddeler arasında değildir. Bu nedenle sisleme veya başka il sınırı ihlalinde genel hüküm olan m.25/1'in işleyeceğini düşünmek makuldür; bu bizim yorumumuzdur, il sağlık müdürlüğünüzden teyit edin. Tüm yükümlülüklerin tek listesi için denetim kontrol listemize bakın.

Sık sorulan sorular

Dron ile ilaçlama yapılabilir mi?

Meskûn mahallerde hava aracı kullanılarak uygulama yasaktır (m.21/1). Yalnız Bakanlık izniyle olağanüstü durumlarda ya da mahalli idare talebiyle, meskûn mahal dışında ve sayılan şartlarla bataklık gibi yerlerde havadan uygulama yapılabilir. Dronun bu kapsamda sayılıp sayılmadığını metin açıkça yazmaz; Müdürlükten teyit edin.

Kanalizasyonda sıcak sisleme serbest mi?

Yalnız "gerekli tedbirler alınması kaydıyla bölgesel olarak" ve "sınırlı olarak" (m.21/1). Tedbirlerin ne olduğu metinde sayılmaz; Müdürlükle netleştirin.

Duyuru nasıl yapılır?

Yönetmelik yalnız duyuru yapılmasının gerektiğini söyler (m.21/4); biçim ve süre vermez. Müdürlüğünüzün beklediği yöntemi sorun ve yaptığınız duyuruyu kayıt altına alın.

Etikette olmayan bir yöntemi kullanabilir miyim?

Yönetmelik metninde etiket hükmü yoktur. Yalnız izinli ürünlerin kullanılabileceği (m.16/1) ve usulüne uygun yapılmayan uygulamanın durdurulabileceği (m.24/1) yazılıdır. Yöntemi ürünün izin bilgisine göre seçin ve gerekirse Müdürlüğe danışın.

Dayanak: Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 04.07.2019, sayı 30821), madde 2, 4, 5, 10, 16, 17, 21, 24, 25 ve 29. Yürürlükteki metni mevzuat.gov.tr'den kontrol edin.